Feb 2, 2026

Jak model PLLuM-12b-chat poradzi sobie z zadaniami maturalnymi z języka polskiego?

Przetestujmy polski model językowy, udostępniony w lutym 2025 roku, rozwijany przez polskie konsorcjum naukowe w ramach projektu PLLuM (Polish Large Language Model).

Modele udostępniane w ramach projektu PLLuM są open-source lub na przystępnych licencjach (Apache 2.0, CC-BY-NC-4.0), każdy może je pobrać, używać i rozwijać.

Sprawdźmy, jak model szkolony na ogromnej ilości danych w języku polskim, wzbogacony o unikalne polskie zbiory instrukcji i preferencji, uruchomiony na konsumenckiej karcie graficznej, poradzi sobie z zadaniami maturalnymi z języka polskiego na poziomie podstawowym. Arkusze z Matury 2025 udostępnia na swojej stronie internetowej Centralna Komisja Edukacyjna (CKE). My w testach skorzystamy z zadań z Arkusza 1 - Testy (MPOP-P1-100-A-2505). Wypracowanie (zadanie 15) pomijamy.

Test modelu PLLuM oparty jest o te same metody i dane testowe, co test Bielika 11b v3.0.

Technikalia

Środowisko testowe

Testy wykonam na karcie Nvidia RTX 4070 Ti SUPER z 16 GB VRAM (Driver Version: 580.126.09, CUDA Version: 13.0) w systemie Linux. Model będzie uruchomiony w zdockeryzowanej instancji Ollama korzystającej z GPU, z parametrami ustawiającymi KV cache, Flash Attention i Context Length:

docker run -d --gpus=all -v ollama:/root/.ollama -p 11434:11434 --name ollama_gpu -e OLLAMA_KV_CACHE_TYPE=q4_0 -e OLLAMA_CONTEXT_LENGTH=16000 -e OLLAMA_FLASH_ATTENTION=1 ollama/ollama

Szczegóły modelu PLLuM-12b-chat

Specyfikacja: PLLuM: A Family of Polish Large Language Models
W testach użyję kwantyzowanego modelu w formacie GGUF mradermacher/PLLuM-12B-chat-GGUF bazującego na CYFRAGOVPL/PLLuM-12B-chat. Warto zaznaczyć, że sam PLLuM-12b-chat bazuje na Mistral-Nemo-Base-2407
Model dostępny jest na licencji Apache 2.0 (nie jest to wersja szkolona na 150 miliardach “polskich tokenów”).

The -nc-chat variants (non-commercial) benefit from access to the full 150B-token Polish corpus and typically show slightly stronger linguistic quality, especially in low-resource domains. Meanwhile, open-licensed chat models (Apache 2.0, Llama 3.1) are suitable for commercial and academic deployments with fewer legal constraints.

Za twórcami modelu:

Potential Hallucinations: Like other LLMs, PLLuM may occasionally produce factually incorrect or fabricated content.

Model, KV cache i kontekst zajmują w okolicach 11GB VRAM karty graficznej.

ollama ps
NAME            ID              SIZE     PROCESSOR    CONTEXT    UNTIL              
PLLuM:latest    35b6d9b0660c    11 GB    100% GPU     16000      4 minutes from now

Informacje o modelu od Ollama (temperatura zalecana przez twórców Mistral-Nemo:12b):

ollama show PLLuM
  Model
    architecture        llama     
    parameters          12.2B     
    context length      131072    
    embedding length    5120      
    quantization        Q6_K      

  Capabilities
    completion    
    tools         

  Parameters
    temperature    0.3          
    stop           "[INST]"     
    stop           "[/INST]"

PLLuM będzie korzystać z Ollama template bazującego na template dla modelu Mistral-Nemo:12b:

ollama show PLLuM --template
{{- range $i, $_ := .Messages }}
{{- if eq .Role "user" }}
{{- if and $.Tools (le (len (slice $.Messages $i)) 2) }}[AVAILABLE_TOOLS]{{ $.Tools }}[/AVAILABLE_TOOLS]
{{- end }}[INST]{{ if and $.System (eq (len (slice $.Messages $i)) 1) }}{{ $.System }}

{{ end }}{{ .Content }}[/INST]
{{- else if eq .Role "assistant" }}
{{- if .Content }} {{ .Content }}{{ if not (eq (len (slice $.Messages $i)) 1) }}</s>{{ end }}
{{- else if .ToolCalls }}[TOOL_CALLS][
{{- range .ToolCalls }}{"name": "{{ .Function.Name }}", "arguments": {{ .Function.Arguments }}}
{{- end }}]</s>
{{- end }}
{{- else if eq .Role "tool" }}[TOOL_RESULTS]{"content": {{ .Content }}}[/TOOL_RESULTS]
{{- end }}
{{- end }}

Sposób testowania

PLLuM “uczeń” rozwiąże zadanie, które następnie sprawdzi PLLuM “egzaminator”. Model ocenia sam siebie, co można oczywiście kwestionować.
Model LLM korzystać będzie tylko z wyuczonej wiedzy oraz informacji dostarczonych w promptach. PLLuM celowo nie ma w ramach tych testów dostępu do wyszukiwarek internetowych, RAG, MCP, “skills” czy innych “tools”.

PLLuM Uczeń

Model dostanie instrukcję systemową (system_prompt) określającą, bez wchodzenia nadmiernie w detale, realia i ogólne wymagania stawiane przed uczniem:

Jesteś uczniem, który rozwiązuje test na egzaminie maturalnym z języka polskiego.
Masz 19 lat i komunikujesz się w języku polskim.
Przeczytaj uważnie teksty, a następnie wykonaj zadania umieszczone pod nimi.
Odpowiadaj tylko na podstawie tekstów i tylko własnymi słowami – chyba że w zadaniu polecono inaczej.
Dokładnie przeanalizuj zadanie i udziel odpowiedzi oczekiwanej w zadaniu, bez wyjaśniania swojej decyzji.
Udzielaj tylu odpowiedzi, o ile Cię poproszono.

Każde zadanie będzie podane w formacie markdown w formie jak najbardziej zbliżonej do tego, co otrzymał uczeń w arkuszu z testami na maturze. Np.:

# Zadanie

Rozstrzygnij, czy w tekście Carla Sagana i w tekście Marty Trepczyńskiej jest mowa o takiej samej przyczynie zainteresowania kosmosem. W uzasadnieniu odpowiedzi odwołaj się do obu tekstów.

## Format odpowiedzi:

Rozstrzygnięcie: (tak / nie)
Uzasadnienie: (akapit)

Przykładowa struktura user prompt:

  <TEKST_TEN_CZAS_BACZYNSKI>
  Autor: Krzysztof Kamil Baczyński
  
  Tytuł: Ten czas
  
  Miła moja, kochana. Taki to mroczny czas.
  
  [...]
  
  ---
  
  Krzysztof Kamil Baczyński, Ten czas, [w:] tegoż, Wybór poezji, Wrocław 1989.
  </TEKST_TEN_CZAS_BACZYNSKI>
  
  Zadanie do wykonania:
  <TASK>
  # Zadanie
  
  W kontekście przytoczonego fragmentu wiersza "Ten czas" Krzysztofa Kamila Baczyńskiego wyjaśnij sens sformułowania "przejdziem w mit"
  </TASK>

Każde zadanie będzie rozwiązane w nowym kontekście (brak historii) - 1-shot.

PLLuM Egzaminator

CKE udostępnia “Zasady oceniania rozwiązań zadań”, w których znajdują się “Ogólne zasady oceniania zadań w części testowej”, a także “wymagania ogólne”, “wymagania szczegółowe”, “zasady oceniania” oraz “przykładowe odpowiedzi” dla każdego zadania. Informacje te wykorzystam w instrukcjach dla modelu w roli egzaminatora.

Model odgrywający rolę egzaminatora dostanie system prompt:

Jesteś egzaminatorem specjalizującym się w języku polskim.
Sprawdzasz zadania rozwiązane przez uczniów podczas testu na egzaminie maturalnym z języka polskiego.
Oceniaj odpowiedzi uczniów zgodnie z podanymi zasadami oceniania. Udzielaj uzasadnienia swojej oceny.
Przydzielaj punkty zgodnie z zasadami oceniania.
Komunikujesz się tylko w języku polskim.

Struktura przykładowego user prompt dla egzaminatora zawiera w sobie zasady oceniania (ogólne i dla zadania), teksty do zadania, zadanie i rozwiązanie ucznia, a na końcu zadanie do wykonania przez egzaminatora:

<RULES>
# Ogólne zasady oceniania zadań w części testowej

Akceptowane są wszystkie odpowiedzi merytorycznie poprawne i spełniające warunki...
</RULES>

<TEKST_TEN_CZAS_BACZYNSKI>
Autor: Krzysztof Kamil Baczyński

Tytuł: Ten czas

Miła moja, kochana. Taki to mroczny czas.

[...]

---

Krzysztof Kamil Baczyński, Ten czas, [w:] tegoż, Wybór poezji, Wrocław 1989.
</TEKST_TEN_CZAS_BACZYNSKI>

Zadanie do oceny:
<TASK_TO_EVALUATE>
# Zadanie

W kontekście przytoczonego fragmentu wiersza "Ten czas" Krzysztofa Kamila Baczyńskiego wyjaśnij sens sformułowania "przejdziem w mit".</TASK_TO_EVALUATE>

Z odpowiedzią do oceny:
<RESPONSE>
W wierszu "Ten czas" Krzysztofa Kamila Baczyńskiego sformułowanie "przejdziem w mit" odnosi się do...
</RESPONSE>

Zasady oceniania konkretnego zadania:
<TASK_SPECIFIC_RULES>
## Wymagania szczegółowe

* Zdający interpretuje treści symboliczne utworu literackiego;
* Zdający rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów.

## Zasady oceniania

* 1 pkt – poprawne wyjaśnienie sensu sformułowania.
* 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

## Przykładowe odpowiedzi

* Sformułowanie przejdziem w mit...
* Ten fragment wiersza można interpretować...
</TASK_SPECIFIC_RULES>

Twoje zadanie: Oczekuj, że uczeń dostarczył odpowiedź - brak odpowiedzi, to zawsze 0 punktów.
Bazując tylko na powyższych zasadach oceniania (RULES i TASK_SPECIFIC_RULES), oceń odpowiedź jako poprawną lub niepoprawną, oraz oceń punktowo ocenianą odpowiedź (RESPONSE).
Szczegółowo uzasadnij swoją ocenę odnosząc się do zasad.

Każde zadanie będzie sprawdzane w nowym kontekście (brak historii) - 1-shot.

Wyniki

Zaprezentuję tutaj listę zadań (bez tekstów do zadań, tych szukaj w arkuszu z zadaniami od CKE), ich przykładowe rozwiązania przez PLLuMa Ucznia oraz oceny tychże rozwiązań wystawione przez PLLuMa Egzaminatora. Wyniki pochodzą z podejścia 1-shot, choć w fazie przygotowań wykonywałem wielokrotne próby weryfikujące.

Uwaga: Przytoczone rozwiązania mogą w części lub całości być niepoprawne. Służą tylko wizualizacji i szybkiemu sprawdzeniu jak w różnych zadaniach maturalnych z języka polskiego spisuje się PLLuM-12b-chat.

Zadanie 1

Na podstawie tekstu Carla Sagana wyjaśnij sens zdania: Rozpoczęliśmy wędrówkę pośród „wędrowców”.

Rozwiązanie

Rozpoczęliśmy wędrówkę pośród planet, czyli ciał niebieskich krążących wokół Słońca.

Ocena

Odpowiedź jest poprawna. Odpowiedź zasługuje na 1 punkt.

Uzasadnienie: Odpowiedź jest merytorycznie poprawna i spełnia warunki zadania. Nazwa „planeta” pochodzi od greckiego słowa „wędrowiec”, a człowiek rozpoczął wędrówkę pośród planet, czyli ciał niebieskich krążących wokół Słońca. Odpowiedź jest zatem zgodna z tekstem 1 i wyjaśnia sens zdania “Rozpoczęliśmy wędrówkę pośród „wędrowców"”.

Zadanie 2

Rozstrzygnij, czy w tekście Carla Sagana i w tekście Marty Trepczyńskiej jest mowa o takiej samej przyczynie zainteresowania kosmosem. W uzasadnieniu odpowiedzi odwołaj się do obu tekstów.

Rozstrzygnięcie: (tak / nie)

Uzasadnienie: (akapit)

Rozwiązanie

Rozstrzygnięcie: tak

Uzasadnienie:

Oba teksty wspominają o zainteresowaniu kosmosem, które wynika z chęci poznania innych światów i ewentualnej możliwości zamieszkania na innej planecie. Carl Sagan opisuje badania przeprowadzone przez Stany Zjednoczone i Związek Radziecki dotyczące planet Układu Słonecznego oraz podkreśla, że obecnie ludzkość skupia się na eksploracji Marsa i przekraczaniu granic Układu Słonecznego. Z kolei Marta Trepczyńska odnosi się do współczesnych badań NASA nad możliwością zamieszkania na Marsie, Wenus lub Księżycu. Oba teksty wskazują więc na podobne motywacje związane z kosmosem, co uzasadnia rozstrzygnięcie "tak".

Ocena

Odpowiedź jest poprawna.

Rozstrzygnięcie w odpowiedzi jest zgodne z treścią obu tekstów i zostało właściwie uzasadnione.

Odpowiedź zasługuje na 2 punkty.

Zadanie 3

Wyjaśnij, dlaczego zgodnie z tekstem Carla Sagana nie możemy po prostu spakować się i wyruszyć na Marsa. Czy o takim samym ograniczeniu w eksplorowaniu kosmosu jest mowa w tekście Marty Trepczyńskiej? Uzasadnij odpowiedź.

Format odpowiedzi: jeden akapit.

Rozwiązanie

Zgodnie z tekstem Carla Sagana nie możemy po prostu spakować się i wyruszyć na Marsa, ponieważ nie stać nas na to. Nie ma też żadnych krótkoterminowych korzyści, które mogłyby stanowić motywację dla prywatnych przedsiębiorców. Tekst Marty Trepczyńskiej wspomina o badaniach przeprowadzonych w latach 2015–2016 na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej, które dowiodły, że człowiek nie może na razie na stałe mieszkać w kosmosie. Ponadto warunki w kosmosie niesprzyjające ludziom oraz ich fizyczne niedoskonałości stanowią przeszkody w kolonizacji planet. Dlatego też musimy zejść z planami kolonizacji planet „na Ziemię". Jednak nauka robi wszystko, aby pozwolić nam na przezwyciężenie tych przeszkód i umożliwić życie poza Ziemią. Od tego zależy przyszłość ludzkości. Obecnie nie możemy po prostu wyruszyć ku innym planetom, takim jak Mars, ponieważ brakuje nam odpowiednich środków technologicznych i finansowych, a także istnieją przeszkody natury fizjologicznej.

Ocena

Odpowiedź: 2 pkt

Ocena:
* Zdający przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów – tak
* Zdający odczytuje informacje i przekazy jawne i ukryte – tak
* Uczeń wyszukuje w tekście potrzebne informacje – tak
* Odpowiedź jest poprawna, a rozstrzygnięcie i uzasadnienie trafne w odniesieniu do tekstu 1 i tekstu 2 – tak

Przykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt:
* Według Carla Sagana nie możemy podróżować w kosmos, ponieważ ograniczają nas koszty. Trepczyńska nie mówi o takim samym ograniczeniu, bo wskazuje, że przeszkodą są warunki panujące w kosmosie oraz fizyczne niedoskonałości ludzi i ich niesprzyjające im warunki w kosmosie.

Zadanie 4

Oceń prawdziwość podanych stwierdzeń odnoszących się do tekstu Carla Sagana albo do tekstu Marty Trepczyńskiej. Zaznacz “P”, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo “F” – jeśli jest fałszywe.

	Stwierdzenie	P	F
1	Czasowniki w pierwszej osobie liczby mnogiej, obecne w tekście Carla Sagana, służą zmniejszeniu dystansu między autorem a czytelnikami.	☐	☐
2	W sformułowaniu z tekstu Marty Trepczyńskiej dzień na Księżycu trwa dwa ziemskie tygodnie zastosowano przymiotnik wartościujący.	☐	☐

Rozwiązanie

Nie da się tego stwierdzić. Aby przeanalizować to zadanie, potrzebne są kryteria oceny, które nie zostały podane.

Ocena

Odpowiedź: 0 punktów

Uzasadnienie:
Nie da się tego stwierdzić. Aby przeanalizować to zadanie, potrzebne są kryteria oceny, które nie zostały podane. Zatem odpowiedź jest niepoprawna i zasługuje na 0 punktów.

Zadanie 5

Na podstawie obu tekstów napisz notatkę syntetyzującą na temat: odkrywanie kosmosu jako potrzeba człowieka. Twoja wypowiedź powinna liczyć 60–90 wyrazów.

Uwaga: w ocenie wypowiedzi będzie brana pod uwagę poprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna.

Rozwiązanie

Odkrywanie kosmosu jest głęboko zakorzenione w ludzkiej naturze. Już nasi przodkowie byli zafascynowani gwiazdami na nocnym niebie i zastanawiali się nad ich istotą. Dzięki badaniom planet poznaliśmy lepiej naszą własną planetę. Obecnie przekraczamy granice Układu Słonecznego, ale dotychczasowe odkrycia wskazują, że na żadnej innej planecie nie czeka na nas „lepsze miejsce”. Mimo to nadal poszukujemy śladów życia w kosmosie.

Ocena

Odpowiedź jest poprawna. Odpowiedź spełnia wszystkie kryteria oceny na 3 punkty za treść i nie zawiera błędów językowych, ortograficznych ani interpunkcyjnych. W związku z tym otrzymuje ona 4 punkty.

Zadanie 6

Do których postaci mitologicznych nawiązują przytoczone fragmenty wierszy?
Każdemu z fragmentów wierszy A–B przyporządkuj po jednej postaci mitologicznej wybranej spośród 1–4. Wpisz numer wybranej postaci mitologicznej w odpowiednie miejsce w tabeli.

## Postać mitologiczna
1. Herakles
2. Charon
3. Syzyf
4. Ikar

## Tabela

| id | Fragment wiersza | Postać mitologiczna |
|-|-|-|
| A | Jest pracowity, silny i wytrwały, Lwia skóra nagie barki mu pokrywa, Lecz wobec pana swojego nieśmiały, Łańcuchów swoich sam kuje ogniwa (Adam Asnyk)| |
| B | Był taki młody nie rozumiał że skrzydła są tylko przenośnią trochę wosku piór i pogarda dla praw grawitacji nie mogą utrzymać ciała na wysokości wielu stóp (Zbigniew Herbert) | |

Rozwiązanie

Oto rozwiązanie zadania:

|id| Fragment wiersza | Postać mitologiczna|
|-|-|-|
| A | Jest pracowity, silny i wytrwały, Lwia skóra nagie barki mu pokrywa, Lecz wobec pana swojego nieśmiały, Łańcuchów swoich sam kuje ogniwa (Adam Asnyk) | 1. Herakles |
| B | Był taki młody nie rozumiał że skrzydła są tylko przenośnią trochę wosku piór i pogarda dla praw grawitacji nie mogą utrzymać ciała na wysokości wielu stóp (Zbigniew Herbert) | 4. Ikar |
**Odpowiedź:**
A: 1, B: 4

Ocena

Odpowiedź jest poprawna. Zdający otrzymuje 1 punkt. Odpowiedź spełnia wymagania szczegółowe i ogólne, a także zasady oceniania całego zadania. Wiersze zostały uzupełnione zgodnie z poleceniem: A – 1, B – 4.

Zadanie 7.1

Wyjaśnij, czym się różni postawa życiowa zalecana w przytoczonym fragmencie “Rozmowy Mistrza Polikarpa ze Śmiercią” od postawy życiowej zalecanej w przytoczonym fragmencie wiersza “Wiosna” Jana Andrzeja Morsztyna. W odpowiedzi odwołaj się do każdego z tekstów.

Format odpowiedzi: akapit.

Rozwiązanie

Odpowiedź na zadane pytanie brzmi: 
W przytoczonym fragmencie "Rozmowy Mistrza Polikarpa ze Śmiercią" zalecana jest postawa życiowa polegająca na prowadzeniu surowego trybu życia, skupieniu się na dobru duchowym i nieuleganiu pokusom materialnym. Natomiast w przytoczonym fragmencie wiersza "Wiosna" Jana Andrzeja Morsztyna zalecana jest postawa życiowa polegająca na czerpaniu z życia, korzystaniu z jego uroków i doczesnych dóbr, gdyż koniec życia jest nieuchronny.

Ocena

Odpowiedź jest poprawna. Uczeń otrzymał 1 punkt. W swojej odpowiedzi uczeń wyjaśnił, czym różni się postawa życiowa zalecana w przytoczonym fragmencie "Rozmowy Mistrza Polikarpa ze Śmiercią" od postawy życiowej zalecanej w przytoczonym fragmencie wiersza "Wiosna" Jana Andrzeja Morsztyna. Odwołał się przy tym do treści obu tekstów, wskazując na ich zasadnicze różnice. W uzasadnieniu odniósł się też do postawy życiowej zalecanej w każdym z tych utworów.

Zadanie 7.2

Podaj nazwę epoki, w której powstała “Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią”, a następnie wykaż zgodność postawy zalecanej w przytoczonym fragmencie tego utworu ze światopoglądem rozpoznanej epoki.

Format odpowiedzi:

Nazwa epoki: (zdanie)
Zgodność postawy ze światopoglądem epoki: (akapit)

Rozwiązanie

Odpowiedź:
Nazwa epoki: W "Rozmowie Mistrza Polikarpa ze Śmiercią" widoczne są cechy charakterystyczne dla średniowiecza.

Zgodność postawy ze światopoglądem epoki: Postawa zalecana w przytoczonym fragmencie tego utworu jest zgodna ze światopoglądem średniowiecza, gdyż fragment ten promuje wartości typowe dla etyki chrześcijańskiej, takie jak skromność i powściągliwość w życiu doczesnym oraz nadzieja na nagrodę w zaświatach. Taka postawa była propagowana przez Kościół katolicki w średniowieczu i miała na celu kształtowanie moralności społeczeństwa zgodnie z nauką chrześcijańską.

Ocena

Odpowiedź jest poprawna. Uczeń otrzymał 1 punkt za trafne wskazanie nazwy epoki i wykazanie zgodności postawy zalecanej w utworze ze światopoglądem średniowiecza. W uzasadnieniu swojej odpowiedzi zdający odwołał się do wartości chrześcijańskich, które były propagowane przez Kościół katolicki w średniowieczu i miały na celu kształtowanie moralności społeczeństwa zgodnie z nauką chrześcijańską. Odpowiedź jest pełna i nie zawiera błędów rzeczowych.

Zadanie 8.1

Podaj argumenty, którymi podmiot liryczny w przytoczonym fragmencie "Pieśni 14" Jana Kochanowskiego przekonuje rządzących, że ich obowiązkiem jest zawsze mieć na względzie dobro społeczeństwa.

## Format odpowiedzi

Argument 1: akapit
Argument 2: akapit

Rozwiązanie

Odpowiedź:
1. Autor podkreśla, że ci, którzy rządzą, mają w rękach ludzi i sprawiedliwość wobec nich.
2. Autor przypomina rządzącym, że zajmują miejsce Boże na ziemi, z którego powinni dbać o dobro całego społeczeństwa, a nie tylko swoje własne sprawy.

Takie są argumenty, którymi podmiot liryczny w przytoczonym fragmencie "Pieśni 14" Jana Kochanowskiego przekonuje rządzących. Argumenty te wyrażone są wprost i stanowią kluczowe przesłanie utworu.

Ocena

Odpowiedź jest poprawna. Uzasadnienie: Zdający podaje argumenty, którymi podmiot liryczny w przytoczonym fragmencie "Pieśni 14" Jana Kochanowskiego przekonuje rządzących, że ich obowiązkiem jest zawsze mieć na względzie dobro społeczeństwa. Argumenty te wyrażone są wprost i stanowią kluczowe przesłanie utworu.

Odpowiedź spełnia wymagania szczegółowe oraz zasady oceniania, dlatego przyznaję 1 punkt.

Zadanie 8.2

Uzupełnij tabelę. Z przytoczonego fragmentu Pieśni 14 Jana Kochanowskiego wypisz przykład epitetu oraz podaj nazwę środka retorycznego, którego przykład zamieszczono w tabeli.

## Tabela (uzupełnij puste komórki)
| Nazwa środka retorycznego | Przykład |
| - | - | 
| epitet | [] |
| [] | "Wy, mówię, którym ludzi paść poruczono" |

Rozwiązanie

### Wyniki

#### Tabela
**Nazwa środka retorycznego** | **Przykład** 
---|--- 
Epitet | Wy, którzy Pospolitą Rzeczą władacie, A ludzką sprawiedliwość w ręku trzymacie.

Ocena

Odpowiedź jest poprawna. Uczeń wskazał przykład epitetu w podanym tekście.

W tabeli znajduje się jednak tylko jeden z dwóch wymaganych elementów, co daje 1 punkt na dwa możliwe. Uzasadnienie odpowiedzi nie jest konieczne do przyznania punktu za poprawne rozwiązanie zadania.

Zadanie 9

Rozstrzygnij, czy obraz matki w przytoczonym fragmencie "Dziadów" cz. III Adama Mickiewicza jest podobny do obrazu matki w przytoczonym fragmencie wiersza "Stabat Mater" Józefa Wittlina. W uzasadnieniu odpowiedzi sformułuj dwa argumenty – każdy w odniesieniu do obu tekstów.

## Format odpowiedzi

Rozstrzygnięcie: (zdanie)
Argument 1.: (akapit)
Argument 2.: (akapit)

Rozwiązanie

Nie, obraz matki w przytoczonym fragmencie "Dziadów" cz. III Adama Mickiewicza nie jest podobny do obrazu matki w przytoczonym fragmencie wiersza "Stabat Mater" Józefa Wittlina.

### Argument 1.
W "Dziadach" cz. III, Adam Mickiewicz przedstawia matkę, która słucha głosu swojego syna z oddali, mimo że jest on więziony i torturowany. Matka ta jest pełna nadziei i wiary, że jej syn powróci.

### Argument 2.
Natomiast w "Stabat Mater" Józefa Wittlina, matka stoi przy martwym ciele swojego syna, który został stracony przez Niemców podczas II wojny światowej. Syn ten został pozbawiony życia i godności, a jego buty zostały zabrane przez oprawców.

Obie matki różnią się od siebie w sposobie przedstawienia i emocjach, które wyrażają. W "Dziadach" cz. III, matka jest pełna nadziei i miłości, podczas gdy w "Stabat Mater", matka jest pogrążona w bólu i rozpaczy po stracie swojego syna.

Ocena

Odpowiedź:
Niepoprawna.

Rozstrzygnięcie jest prawidłowe, ale argumenty są niewystarczające – sformułowano tylko jeden argument w odniesieniu do obu tekstów.

Zadanie 10.1

Spośród podanych postaci (A–D) z Wesela Stanisława Wyspiańskiego wybierz i zaznacz tę, której ukazuje się Rycerz.

A. Poeta. []
B. Dziad. []
C. Gospodarz. []
D. Dziennikarz. []

Rozwiązanie

Rycerz pojawia się w dramacie jako zjawa, którą widzi tylko Poeta. Zatem postać, której ukazuje się Rycerz, to:

**Poeta.**

Odpowiedź znajduje się we fragmencie: "Spośród podanych postaci (A–D) z Wesela Stanisława Wyspiańskiego wybierz i zaznacz tę, której ukazuje się Rycerz." oraz "Rycerz pojawia się w dramacie jako zjawa, którą widzi tylko Poeta.".
 
Wskazówki:
- Zadanie dotyczy postaci z dramatu "Wesele" Stanisława Wyspiańskiego.
- Należy wybrać jedną postać spośród czterech podanych: A (Poeta), B (Dziad), C (Gospodarz) i D (Dziennikarz).
- Kluczową informacją jest to, że Rycerz ukazuje się Poecie.
 
Odpowiedź:
- "Poeta"

Ocena

Odpowiedź jest poprawna. Uzasadnienie: Wskazana została jedna postać – Poeta, spośród czterech podanych. Odpowiedź znajduje się we fragmencie: "Spośród podanych postaci (A–D) z Wesela Stanisława Wyspiańskiego wybierz i zaznacz tę, której ukazuje się Rycerz." oraz "Rycerz pojawia się w dramacie jako zjawa, którą widzi tylko Poeta."

Punktacja:
1 punkt

Zadanie 10.2

Wyjaśnij, czego symbolem jest Rycerz w “Weselu” Stanisława Wyspiańskiego.

Rozwiązanie

W dramacie "Wesele" Stanisława Wyspiańskiego, Rycerz symbolizuje Polskę pod zaborami, a także tęsknotę za wolnością i niepodległością.

Ocena

OOdpowiedź jest poprawna i zasługuje na 1 punkt. Zdający wyjaśnił, że Rycerz w "Weselu" Stanisława Wyspiańskiego symbolizuje Polskę pod zaborami oraz tęsknotę za wolnością i niepodległością, co jest zgodne z wymaganiami szczegółowymi (TASK_SPECIFIC_RULES). Odpowiedź ta poprawnie interpretuje treści symboliczne utworu literackiego, wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści lektury obowiązkowej oraz rozpoznaje jej tematykę i problematykę. W związku z tym, zgodnie z zasadami oceniania (RULES), odpowiedź ta zasługuje na 1 punkt.

Zadanie 11

W kontekście przytoczonego fragmentu wiersza “Ten czas” Krzysztofa Kamila Baczyńskiego wyjaśnij sens sformułowania “przejdziem w mit”.

Rozwiązanie

Wyrażenie "przejdziem w mit" oznacza, że podmiot liryczny i jego ukochana stają się częścią mitu, legendy lub historii, która będzie przekazywana przez pokolenia. Może to być interpretowane jako metafora wieczności i nieśmiertelności, mimo że ich czas na ziemi jest krótki i pełen cierpienia. Podmiot liryczny sugeruje, że nawet w trudnych czasach miłość może przetrwać i stać się częścią większej narracji, która będzie miała znaczenie dla przyszłych pokoleń.

Ocena

Odpowiedź jest poprawna i zasługuje na 1 punkt. Odpowiedź spełnia wszystkie wymagania szczegółowe zadania, a także pasuje do przykładów odpowiedzi podanych w zasadach oceniania konkretnego zadania. Odpowiedź została sformułowana w sposób jasny i precyzyjny, co pozwala na jednoznaczną interpretację intencji autora.

Zadanie 12

Zapoznaj się z poniższą okładką książki Rok 1984 George’a Orwella.

Rozwiązanie

PLLuM-12B-CHAT jest modelem, który nie potrafi analizować obrazów, zatem to zadanie nie zostało wykonane.

Zadanie 13

Wyjaśnij, na czym polega groteskowy charakter sytuacji przedstawionej w przytoczonym fragmencie Tanga Sławomira Mrożka. Odpowiedź zilustruj przykładem z tego fragmentu.

Rozwiązanie

W wyznaczonym fragmencie utworu "Tango" autorstwa Sławomira Mrożka groteskowo przedstawiona jest sytuacja, w której matka rodziny, Eugenia, próbuje umrzeć na katafalku podczas trwania przygotowań do ślubu swojego syna. To zachowanie kontrastuje z powagą i tradycjonalizmem rodzinnym, co tworzy efekt komiczny i absurdalny. Przykładem groteski w tym fragmencie jest scena, w której Eugenia wchodzi na katafalk, a jej córka Eleonora protestuje przeciwko temu, twierdząc, że to dzień ślubu i nie powinno się "dziwaczyć" przez jakąś śmierć. Jednocześnie syn Eugenii, Artur, komentuje śmierć matki jako "dobrą myśl". To połączenie absurdu i komizmu podkreśla groteskowy charakter sytuacji.

Ocena

Odpowiedź jest poprawna. Uczeń otrzymuje 1 punkt. Odpowiedź spełnia wszystkie wymagania szczegółowe i zasady oceniania konkretnego zadania. Uzasadnienie: Odpowiedź zawiera poprawne wyjaśnienie, na czym polega groteskowy charakter sytuacji przedstawionej w przytoczonym fragmencie utworu "Tango" autorstwa Sławomira Mrożka. Uczeń trafnie zilustrował swoją odpowiedź przykładem z tego fragmentu, wskazując na nieadekwatność zachowania bohaterów do sytuacji, absurdalność i komizm sytuacji oraz nieodpowiedniość wypowiedzi Artura w odniesieniu do śmierci babci.

Zadanie 14

Czy postawa starego Prometeusza przedstawiona w utworze Zbigniewa Herberta jest zgodna z mitologicznym pierwowzorem? W uzasadnieniu odpowiedzi odwołaj się do przytoczonego utworu oraz do mitu o Prometeuszu z Mitologii Jana Parandowskiego.

Rozwiązanie

Odpowiedź:

Nie, postawa starego Prometeusza przedstawiona w utworze Zbigniewa Herberta nie jest zgodna z mitologicznym pierwowzorem. W micie o Prometeuszu autorstwa Jana Parandowskiego, Prometeusz jest bohaterem, który stworzył człowieka na podobieństwo bogów i podarował mu ogień, aby mógł się ogrzać i rozświetlić ciemności. Za ten czyn został ukarany przez bogów, którzy przykuwali go do skały, a orzeł wyjadał mu wątrobę, która codziennie odrastała.

W utworze Zbigniewa Herberta, stary Prometeusz pisze pamiętniki, próbując wyjaśnić miejsce bohatera w systemie konieczności i pogodzić sprzeczne ze sobą pojęcia bytu i losu. Nie ma już żalu do bogów za ukaranie go, a nawet cieszy się, że przeszedł do historii. W jego domu buzuje ogień na kominku, a on sam śmieje się cicho, co jest teraz jedynym sposobem wyrażenia niezgody na świat.

W porównaniu z mitologicznym pierwowzorem, postawa starego Prometeusza jest bardziej refleksyjna i pogodzona z losem, niż buntownicza i heroiczna.

Ocena

Odpowiedź:

Odpowiedź jest poprawna i zasługuje na 2 punkty.

Uzasadnienie:

Odpowiedź spełnia wymagania szczegółowe, tj. wykazuje znajomość i zrozumienie treści utworu "Stary Prometeusz" Zbigniewa Herberta oraz mitu o Prometeuszu z Mitologii Jana Parandowskiego. Odpowiedź poprawnie określa postawę starego Prometeusza z utworu Herberta, wskazując na różnice między nim a pierwowzorem mitologicznym.

Odpowiedź jest oceniona na 2 punkty zgodnie z zasadami oceniania konkretnego zadania (TASK_SPECIFIC_RULES), ponieważ zawiera trafne uzasadnienie w odniesieniu do utworu "Stary Prometeusz" i mitu o Prometeuszu. Odpowiedź wskazuje, że postawa starego Prometeusza z utworu Herberta nie jest zgodna z mitologicznym pierwowzorem, ponieważ bohater Herbertowski jest bardziej refleksyjny i pogodzony z losem niż buntowniczy i heroiczny Prometeusz z mitu.

Odpowiedź jest poprawna również w świetle ogólnych zasad oceniania zadań w części testowej (RULES), ponieważ jest merytorycznie poprawna, spełnia warunki zadania i nie zawiera treści obraźliwych lub propagujących postępowanie niezgodne z prawem.

Pamiętaj: Prezentowane powyżej odpowiedzi są wygenerowane przez AI i mogą zawierać błędy.

Wnioski

Odpowiedzi modelu PLLuM, czy to ucznia, czy egzaminatora są czasami krótkie, starają się być precyzyjne i w punkt. Być może nawet zbyt krótkie? (temperatura ustawiona na 0.3).
Egzaminator potrafi bardzo dokładnie sprawdzać poszczególne wymagania szczegółowe zadania (np. zadanie 3), po czym przytacza przykładową odpowiedź, dla mnie trochę bez uzasadnienia dlaczego.
Zadanie 4 pokazuje problemy modelu z rozpoznawaniem środków językowych i ich funkcji w tekstach, oraz rozpoznawaniem słownictwa o charakterze wartościującym. PLLuM uczeń sam prosi o kryteria oceny, aby podjąć decyzję, a egzaminator mimo poprawnej oceny na 0 punktów, brnie w dziwnym kierunku w wyjaśnieniu.
Zadanie 4 pokazuje problemy modelu z rozpoznawaniem środków językowych i ich funkcji w tekstach oraz rozpoznawaniem słownictwa o charakterze wartościującym. PLLuM uczeń sam prosi o kryteria oceny, aby podjąć decyzję, a egzaminator mimo poprawnej oceny na 0 punktów brnie w dziwnym kierunku w wyjaśnieniu.
W zadaniu 5 z notatką syntetyzującą, model całkowicie pomija stanowiska autorów tekstów.
Odnoszę wrażenie, że PLLuM czat ma czasami problem z czytaniem tabelek podanych w formacie markdown. Gdy pojawia się tabelka, zdarza się, że model zaczyna się gubić zarówno jako uczeń (zadanie 4, 8.2) jak i egzaminator (zadanie 5). Nie potwierdza tego zadanie 6.
Wiedza oczekiwana od ucznia zdającego maturę, tj. znajomość lektur obowiązkowych - np. w zadaniu 10.1, PLLuM poprawnie wskazuje Poetę (Bielikowi 11b v3 poszło tutaj gorzej). W zadaniu 10.2 “poprawnie” ujmuje niektóre z głównych aspektów symboliki rycerza, ale brakuje doprecyzowania, że rycerz jest bezpośrednim wyzwaniem rzuconym poecie, “poezja czynu kontra dekadentyzm” itp.
PLLuM-12b-chat jest modelem, który “zna się tylko na pracy z tekstem”, zatem nie rozwiąże zadań polegających na analizie obrazów, np. zadanie 12.

Czy PLLuM Uczeń poprawnie rozwiąże zadania maturalne z języka polskiego na poziomie podstawowym? Niektóre tak. Zależy to od rodzaju zadania i dokładności instrukcji.

Podobnie jak to było z Bielikiem 11b v3, czuć, że w niektórych zadaniach PLLuM potrzebuje lepszego nakierowania na rozwiązanie - nie wystarczy proste polecenie wzięte z arkusza egzaminacyjnego, tak jak przyjąłem to w testach powyżej. Potrzeba bardziej rozbudowanych promptów i/lub rozmowy z PLLuM, aby w kolejnych wiadomościach dookreślać czego od LLMa oczekujemy, odnosząc się do jego odpowiedzi.

Jeśli masz pytania, zauważysz błąd i/lub natkniesz się na jakiś problem, możesz skontaktować się ze mną za pośrednictwem X: @kskrzypinski.

Photo by Jasper Benning